Đặng Thị Thanh Hương là cây bút có năng lượng bền bỉ

( ĐVO )- Nhà văn Tạ Duy Anh:Cách đào tạo của trường Nguyễn Du dựa trên mặc định rằng, học viên phải là những người có chút tài năng văn thơ, và tài năng ấy được coi là "của trời cho". Mục đích của nhà trường là muốn duy trì những cái trời cho ấy, phát huy những tài năng bẩm sinh ấy, để nó không bị mai một. Với quan niệm muốn làm một nhà văn, nhà thơ thì phải có học vấn, có kiến thức văn hóa, có sự hiểu biết xã hội, hiểu biết lĩnh vực khoa học - kỹ thuật sâu sắc. Nhà văn Tạ Duy Anh Nên nhà trường muốn trang bị kiến thức cơ bản cho các cây bút học viên để hi vọng họ sẽ nâng nền tảng học vấn kiến thức lên. Khi đó, tài năng trời cho của họ được giữ lại, phát triển lên, người có tài thật sẽ có hành trang vững chắc hơn, để có thể khai thác chính bản thân và cái tài của họ. Chúng ta đã từng nghe câu: "Không thể đào tạo ra một người viết", nhưng một người viết văn, làm thơ được đào tạo một cách bài bản, được đối thoại, tiếp xúc, được mở mang những mảng kiến thức khác, chắc chắn những sáng tác của họ sẽ không đơn giản như thời kỳ ban đầu. Sau khi được đào tạo, chắc chắn trong tác phẩm sẽ có yếu tố tư tưởng, có thẩm mỹ cao hơn, đó cũng chính là kỳ vọng trong phương pháp giảng dạy của Trường Viết văn Nguyễn Du. PV: Được thành lập từ năm 1979, cho đến nay đã hơn 10 khóa học trò của nhà trường trở thành những nhà văn, nhà thơ nổi tiếng. Thưa ông, ông có thể nêu ra những nhà thơ nữ, nhà văn là học trò của mình đã có những sự nghiệp sáng tác thành công? Nhà văn Tạ Duy Anh:Tôi công tác tại trường cũng chỉ mấy khóa học sinh, với vai trò làm phó chủ nhiệm của khóa của những nhà thơ nữ hiện nay như Đặng Thị Thanh Hương, Bùi Mai Hạnh, Lam Hoàng Miên, Lê Thu Thùy, Nguyễn Hòa Bình...Tôi chưa muốn đánh giá gì về họ, mặc dù vài người trong số đó có sự trưởng thành nào đó. Đến khóa 6 tôi làm chủ nhiệm lớp được 1 năm thì chuyển công tác nên không có nhiều thông tin về từng người. Thời kỳ đó cơ cấu nhân sự của nhà trường bắt đầu có những thay đổi, cách tiếp cận mới, nên mối quan tâm của xã hội cũng giảm đi đối với trường Nguyễn Du. PV: Thưa ông, GS. Hoàng Ngọc Hiến đã từng có nhận xét: "Trường Viết văn Nguyễn Du từng cống hiến cho đời sống thơ ca hiện đại nhiều nhà thơ nữ như Đặng Thị Thanh Hương, Lê Thu Thùy...Những nhà thơ này đã tạo nên một diện mạo đặc biệt cho thơ ca hiện đại", là một người người thầy, ông có quan điểm như thế nào? Nhà văn Tạ Duy Anh:Tỉ lệ phần trăm rất lớn là những người trước khi đào tạo và sau khi đào tạo có sự khác biệt rõ rệt, chưa nói chuyện thơ hay hơn hay dở hơn vì vấn đề thẩm định còn phụ thuộc nhiều yếu tố. Thế nhưng, nó có những bước tiến rõ rệt trong nhận thức, quan niệm về nghệ thuật, không còn ảo tưởng về bản thân, nhận ra rằng con đường nghệ thuật cần nhiều thứ chứ không chỉ chút vốn trời cho ban đầu. Đó chính là chúng ta cần phải sống, cần phải học tập, cần phải đọc, cần trải nghiệm, cần hiểu biết, cần đối thoại và cái quan trọng nữa tức là nó cần phải kiên trì sáng tạo, kiên trì theo đuổi con đường của mình. Đặc biệt, người ta cũng không viết theo cảm hứng đơn thuần nữa, trước khi được đào tạo thì đa phần viết chỉ dựa theo cảm hứng. Những cảm hứng như vậy dễ lừa những người cầm bút, đôi khi những cái cảm hứng tưởng là mãnh liệt, tưởng là sôi sùng sục, có vẻ sẽ khiến tác giả có viết ra những điều cao siêu nhưng sau đó thì không phải như vậy. Mặt khác, sau quá trình đào tạo sẽ khiến nguời ta bớt vội vã đi trong cái việc phải chiếm lĩnh những vị trí này, vị trí kia. Tất cả, những người viết đều thay đổi như vậy, người nào trước đó ảo tưởng thì bớt ảo tưởng hơn. Người nào trước đó cảm thấy, linh cảm thấy mình có thể không viết được văn, hoặc có thể theo đuổi nghề này hay không theo đuổi nghề này thì sau khi đào tạo người ta sẽ dễ nhận ra hơn để đưa ra lựa chọn khác. Có nhiều con đường để lựa chọn, khi nhận ra mình có gì thật thì một là sẽ đầu tư nhiều thời gian hơn để đi theo con đường sáng tác, trong trường hợp ngược lại thì sẽ chọn nghề khác, đó là thay đổi đầu tiên. Đào tạo còn là quá trình thanh lọc, có tính sàng lọc vì khi đào tạo thì đông, học hành như nhau, môi trường sáng tác như nhau, thầy giáo như nhau. Nhưng sau khi tốt nghiệp, những cái ngấm vào họ trong thời gian đào tạo, tác động rất nhiều bởi hoàn cảnh thì không phải ai cũng thu nhận, trưởng thành như nhau, không phải ai cũng có tác phẩm thơ ra đều đều và cũng không phải ai cũng có nhu cầu khám phá, tìm kiếm cách đổi mới, nhiều người không vội vã, viết ít đi, viết có chất lượng hơn, đấy là cái thay đổi thứ hai. Cái thay đổi thứ ba nữa là cùng với thời gian những cây bút đó cũng gặt hái được thành công, về mặt hình thức như giải thưởng, ra những tập sách có dư luận thì họ cũng có ý thức tốt hơn về uy tín xã hội, uy tín nghề nghiệp của mình, cái đó ảnh hưởng đến vị trí, tâm thế của nhà văn trước các vấn đề của xã hội. Cái thay đổi chung là như vậy, với từng cá nhân thì phải đi vào từng hoàn cảnh cụ thể, từng người một, ví dụ như là chị Bùi Mai Hạnh - là người có lối tư duy rất sắc sảo, độc đáo, cho đến bây giờ khi chị sang Úc, chị vẫn thể hiện được điều đó. Chị Đặng Thanh Hương thì vốn là một nữ sinh cử nhân ở bên văn hóa, sau đó theo đuổi nghề nghiệp văn chương thì viết những vần thơ thiên về mượt mà, lãng mạn, theo kiểu những cảm xúc đầu đời, cảm xúc yêu đương của giai đoạn còn thanh xuân. Cho đến khi học xong, chị cũng là người chịu khó tìm tòi, chịu khó viết nhưng về cơ bản chị vẫn giữ lối viết thơ mà chị đem vào trước khi đào tạo. Còn một người nữa rất độc đáo đó là chị Lê Thu Thủy, tôi phải nói chị là một người mà bên ngoài đời thì không dễ hiểu được chị là ai, vì chị không có những khả năng để tự kiếm sống. Nhưng chị là người viết thơ có màu sắc của phật giáo, của tâm linh, của thế giới bên ngoài thế giới hiện thực và nhiều bài rất sâu sắc. PV: Nếu nói rằng những cây bút được đào tạo qua Trường Viết văn Nguyễn Du đều thành tài và có dấu ấn trong làng văn học Việt Nam, thì có đúng không, thưa ông? Nhà văn Tạ Duy Anh:Những người được đào tạo trong Trường Viết văn Nguyễn Du, nếu người nào có năng khiếu viết bẩm sinh thì sẽ viết tốt hơn, còn những người không có khả năng viết thì họ cũng kết thúc sớm hơn. Cái dấu ấn rõ nhất tức là trong số những người từng học ở Trường Viết văn Nguyễn Du là không chịu chấp nhận bằng lòng với chính mình, không chịu chấp nhận những thứ quen thuộc, họ có xu hướng tìm tòi, có xu hướng khám phá, có xu hướng đi những con đường độc đáo, có xu hướng tiếp cận những phong cách mới, hình thức thể hiện mới, còn việc họ thành công hay không thì là chuyện khác. Bởi vì, để thành công nhất là đối với một cây bút còn trẻ thì còn phải rất là dài. Chúng tôi chỉ đánh giá những người thực sự có nhu cầu thay đổi, chỉ ở mức ấy thôi, còn với những người mà họ yên chí, mãn nguyện với thành tựu của mình thì không bàn tới làm gì. Nhưng có những cây bút ở trường Nguyễn Du, họ không mãn nguyện với bản thân của mình, đó chính là dấu hiệu của những người có thể đi tiếp, những dấu hiệu tốt đối với người viết văn. PV: Thưa ông, trong Hội thảo thơ Đặng Thị Thanh Hương, GS. Hoàng Ngọc Hiến cũng đã nhận định: "Thơ Đặng Thị Thanh Hương độc đáo, sâu lắng, phá cách và giàu hình tượng, tạo nên một mỹ cảm mới chưa từng có trong thơ nữ Việt Nam hiện đại". Là một nhà văn cấp tiến, là giáo viên phó chủ nhiệm của nhà thơ nữ Đặng Thị Thanh Hương, ông có nhận xét gì về nhận định của GS. Hoàng Ngọc Hiến? Nhà văn Tạ Duy Anh:Nói về Thanh Hương, tôi chỉ có một câu phát biểu là tôi đang chờ đợi những bước đi tiếp theo của cây bút nữ này. Đặng Thị Thanh Hương là nhà thơ nữ có năng lượng bền bỉ Tôi hi vọng với sự từng trải, bản tính mạnh mẽ, với đam mê nghề nghiệp của cô thì cô sẽ có những thành tựu nào đó khiến cho công luận, dư luận xã hội phải chú ý. Hiện tại, với tư cách người viết văn xuôi, người độc giả thì tôi chỉ có thể nói là tôi hoan nghênh những tác phẩm của cô. Hi vọng là Thanh Hương vẫn tiếp tục trên con đường tìm kiếm, sẽ có những đột phá. Đây là một trong những cây bút có được sự đáng quý là năng lượng còn bền bỉ, có những người năng lượng ít nhưng Thanh Hương cho thấy rằng mình vẫn còn sung túc, vốn liếng còn nhiều và trong quá trình đó vẫn tiếp tục tích cóp, đào bới chính bản thân mình. Bên cạnh đó, cô đi tìm kiếm những yếu tố bên ngoài, những quặng mỏ, những thứ làm giàu cho cuộc sống bản thân của mình. Thanh Hương là người có những nhu cầu ấy. Còn đối với bản thân tôi, bao giờ tôi cũng là một người khó tính đối với việc đánh giá một người, nhất là đối với những người mình quý, đòi hỏi tương đối cao và nghiêm khắc. Thanh Huyền