Hà Nội: nạm cứu di sản trước nguy cơ mai một

Đền Ngọc Sơn và không gian hồ Hoàn Kiếm sẽ trở nên Di tích nhà nước Đặc biệt vào năm 2014 Ưu tiên di sản văn hóa phi vật thể Hà Nội cũ có 1.952 di tích, Hà Tây có 3.053 di tích, huyện Mê Linh và 4 xã thuộc huyện Lương Sơn (Hòa Bình) có 170 di tích, gộp lại Hà Nội mở mang có 5.175 di tích, nhiều nhất cả nước. Số di tích đã xếp hạng chiếm tới 42,65% (2.209 di tích), trong đó có 2 Di sản Văn hóa thế giới - gồm Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long, 82 bia đá tấn sĩ triều Lê - Mạc ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám; 3 di tích nhà nước đặc biệt và rất nhiều công trình có giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc điển hình khác. Theo ý thức đề án nói trên, trong khuôn khổ công việc tổng kiểm kê này, Sở VHTT&DL Hà Nội sẽ dành ưu tiên cho các loại hình VHPVT đang có nguy cơ mai một, trong tình trạng phải bảo vệ nguy cấp. Cụ thể như tiếng nói, chữ của các dân tộc trên địa bàn, nghệ thuật biểu diễn dân gian, tập quán xã hội, lễ hội, nghề thủ công truyền thống… Những di sản ấy trong quá trình thực hành sẽ được nhận diện, xác định giá trị, số hóa tư liệu. Và dựa trên kết quả tổng kiểm kê, các cơ quan quản lý có thể nhận biết thực trạng, sự phân bố của DSVHPVT theo từng vùng, từng địa phương, từ đó có tác động đến mỗi di sản. Để thực hành một cách hiệu quả đề án này, bên cạnh số liệu điều tra mang tính định lượng, các điều tra mang tính định tính: ghi chép về hình thái văn hóa phi vật thể, phỏng vấn sâu về căn do, thực trạng, ước vọng của nhân dân quần chúng đối với việc bảo tàng và phát huy các giá trị văn hóa phi vật thể... Sẽ là dụng cụ đắc lực cho công tác quản lý quốc gia, là căn cứ để xây dựng cơ sở dữ liệu, là cơ sở khoa học để hoạch định chính sách về DSVH PVT. Theo kế hoạch, thời gian thực hiện đề án kéo dài trong hai năm (2013 - 2014), với nguồn kinh phí dự định là hơn 13 tỷ đồng. Hà Nội sắp có thêm 5 Di tích Quốc gia Đặc biệt Ông Trương Minh Tiến - Phó Giám đốc Sở VHTT&DL Hà Nội cho biết, thời gian qua việc xuất hiện những điểm nóng như câu chuyện chùa Trăm Gian, chùa Một Cột, hay chuyện ở làng cổ Đường Lâm… là có phần nghĩa vụ của cơ quan quản lý, trước nhất là cơ quan quản lý văn hóa các cấp, các đơn vị quản lý trực tiếp di tích. Dẫu vậy, điều đó chẳng thể là chứng cứ khẳng định rằng Hà Nội đã thả lỏng quản lý. Bởi thống kê từ năm 2010 đến nay cho thấy, làng nhàng mỗi năm Hà Nội đầu tư ngót 1.000 tỷ đồng để sửa chữa, chống xuống cấp di tích, trong đó nguồn kinh phí xã hội hóa chiếm hơn 30%. Con số này, một mặt khẳng định thành thị Hà Nội luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho công tác bảo tồn, tu sửa và phát huy giá trị di tích, mặt khác chứng tỏ người dân tôn trọng giá trị của di tích, tin cậy vào công tác quản lý của các cơ quan chức năng nên mới đóng góp với số tiền lớn như vậy. Ông Tiến cũng cho hay, mới đây 5 di tích có giá trị đặc biệt của Hà Nội là đền Ngọc Sơn và không gian hồ Hoàn Kiếm, đền Phù Đổng (Gia Lâm), đền thờ Hai Bà Trưng ở Hát Môn (Phúc Thọ), đền thờ Hai Bà Trưng ở xã Mê Linh (Mê Linh), đình Tây Đằng (Ba Vì) đã hoàn thiện hồ sơ yêu cầu Chính phủ công nhận là Di tích nhà nước Đặc biệt vào năm 2014. Minh Quang