Về tiềm lực cách mệnh, phải nói rằng cách mạng Tháng Tám đã bồi bổ, đào luyện cho đất nước một đời con người mới, bộ phận lớn là thanh niên trong thực tại cách mạng cả về lòng yêu nước, ý chí và năng lực hành động để trực tiếp đảm nhiệm nhiệm vụ mới sau khi chính quyền quần chúng thiết lập. Từ khi Đảng ra đời kế tục sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc của các thế hệ trước, đã phải sang trọng những tuổi với chiến lược, sách lược khác nhau tùy thuộc vào tình hình chính trị trong nước, quan hệ địch - ta, tình hình quốc tế, các mối quan hệ,.
Khi Lệnh Tổng khởi nghĩa phát ra thì ở Hà Tĩnh khởi nghĩa đã hoàn toàn thắng lợi. Ngày 18, đưa lực lượng ra thị xã, tham gia giành chính quyền cấp tỉnh. Rõ ràng trong cách mạng Tháng Tám đã diễn ra biện chứng lịch sử là thu hẹp đích cách mạng "chỉ giải quyết một nhiệm vụ cần kíp dân tộc phóng thích", thì chiến trường dân tộc thống nhất được mở mang tối đa, bộc lộ tinh thần đại đoàn kết, tạo thực lực cho Tổng khởi nghĩa, hơn nữa còn tạo tiềm lực cách mạng cho xây dựng và bảo vệ sơn hà về sau.
Từ khẳng định "dịp ngàn năm có một" đã xuất hiện, từ sự gặp gỡ giữa các nhân tố chủ quan và khách quan, cần gấp rút kêu gọi đồng bào cả nước đứng lên đánh đổ thực dân, phong kiến, giành chính quyền, trong Thư kêu gọi đồng bào, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: "Giờ quyết định cho dân tộc ta đã đến.
Trong cao trào "kháng Nhật cứu nước", Việt Minh đổi thay hình thức tuyên truyền cổ động, hình thức tổ chức, tranh đấu phù hợp với thời kỳ tiền khởi nghĩa và luyện tập dân chúng trong những cuộc biểu tình uy hiếp tiến lên khởi nghĩa giành chính quyền.
Xét từ bối cảnh lịch sử trước khi cách mạng Tháng Tám nổ ra, trừ năm thị xã Móng Cái, Hà Giang, Lao Cai, Lai Châu, Vĩnh Yên do quân đội của Tưởng Giới Thạch và tay sai chiếm đóng từ trước, thì chỉ trong nửa tháng, từ 14 đến 28-8-1945, cả nước đã giành chính quyền về tay nhân dân. Ư Đảng do Tổng bí thơ Trường-Chinh chủ trì nhận định tình hình, ra quyết nghị chủ trương mới, diễn tả trong chỉ thị ngày 12-3-1945 của Thường vụ T.
Gần đây, vào dịp kỷ niệm cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9, một số cơ quan truyền thông nước ngoài, một vài cá nhân chủ nghĩa lại đưa thông báo sai lạc về các căn do cơ bản đưa tới chiến thắng của cuộc cách mạng vĩ đại.
Chúng ta chẳng thể chậm trễ. Đó là khôi phục nền kinh tế kiệt quệ, với hậu quả hai triệu người chết đói, trong cảnh ngộ ngân sách quốc gia trống trơn, lại phải đương đầu với thù trong, giặc ngoài, ngay khi chính quyền mới ra đời, còn non trẻ. Như mọi người Việt Nam yêu giang san mình, nói tổng quát và căn bản thì cách mệnh Tháng Tám đã tạo bước ngoặt đổi đời của sơn hà, quần chúng, từ đó có một quốc gia độc lập để mưu cầu cuộc sống phong túc, tự do, hạnh phúc trong chế độ mới, đồng đẳng với mọi nhà nước trên thế giới.
Bài viết của Đại tá, PGS Hồ Kiếm Việt - người trực tiếp tham dự sự kiện hào hùng 68 năm trước, sẽ góp phần làm sáng tỏ sự thực vấn đề nói trên.
341). Đến năm 1941, trên cơ sở tổng kết kinh nghiệm 10 năm chiến đấu, xây dựng lực lượng, tiến công địch và chống khủng bố, bảo toàn lực lượng, quyết nghị Hội nghị T. Ư 8 khẳng định: Mục đích hiện giờ của cách mệnh nước ta là "Đánh đuổi Pháp - Nhật làm cho xứ Đông Dương độc lập", "cách mạng Đông Dương ngày nay không phải là cách mạng tư sản dân quyền, cuộc cách mạng phải giải quyết hai vấn đề: phản đế và điền địa nữa, mà là cuộc cách mệnh chỉ giải quyết một nhiệm vụ cần kíp "dân tộc giải phóng".
# Hấp thụ Lệnh Tổng khởi nghĩa giành chính quyền. Nhìn từ phương tiện liên lạc và thông báo lạc hậu khi đó, thì việc chấp hành Lệnh Tổng khởi nghĩa của Việt Minh các cấp, các địa phương quả là một kỳ tích.
375). Đại tá, PGS HỒ KIẾM VIỆT. Kỷ niệm 68 năm cách mệnh Tháng Tám ở tuổi 87 của tôi, một cách tự nhiên tôi hồi tưởng về một thời trẻ trai, với cảm nhận chẳng thể nào quên giá trị của cuộc cách mệnh vĩ đại.
Nếu không có chiến lược, sách lược đúng đắn, không nắm vững, linh hoạt và sáng tạo trong nghệ thuật chỉ đạo khởi nghĩa,. Ở phía bắc, quân Tưởng Giới Thạch làm chỗ dựa cho các Đảng Việt Quốc, Việt Cách gây rối, giành giật quyền lực thậm chí âm mưu đảo chính. Hơn nữa, hồ hết các tỉnh phía bắc, chỉ trong 4 ngày từ 14-8 đến 18-8 đã giành được chính quyền từ cấp xã, cấp huyện, tiến lên giành chính quyền cấp tỉnh.
Ư Đảng "Nhật Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta". Trước thực tại đó, một số người chỉ nhìn thấy thuận lợi mà quên rằng, dù có thuận lợi mấy về mặt khách quan thì về nhân tố chủ quan, một cuộc Tổng khởi nghĩa "một ngày bằng hai mươi năm", không phải "há miệng chờ sung", hay dựa vào vận may mà có.
#, Phát triển thực lực cách mệnh cả về số lượng và chất lượng để có được cuộc Tổng khởi nghĩa diễn ra nhanh chóng trong thời gian hạn hẹp, thành công trước khi quân Đồng minh đổ bộ vào, để chính quyền cách mệnh kịp tổ chức ứng phó với thù trong, giặc ngoài, bảo vệ thành tựu cách mệnh.
(Trường-Chinh - sđd, tr. Họ cho rằng dân tộc ta không phải tranh đấu mấy, chẳng qua là "ăn may" mà vớ được chính quyền" (Trường-Chinh - cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân Việt Nam, tập I, NXB sự thật, H. Tiếp mấy năm sau, đêm 9-3-1945, vừa dứt tiếng súng cuộc đảo chính Nhật hất cẳng Pháp, Hội nghị mở rộng của Thường vụ T. Ư 6, nhưng nêu hàng đầu nhiệm vụ giải phóng dân tộc.
Về điều này, một năm sau ngày cách mệnh thành công, đồng chí Trường-Chinh khẳng định: "bây giờ, một số người, hoặc chưa từng rỏ một giọt mồ hôi vì cách mệnh, hoặc đã và đang hành động phản quốc, chực phủ nhận giá trị của cách mạng Tháng Tám Việt Nam.
". Tiến lên! Tiến lên! Dưới lá cờ Việt Minh đồng bào hãy can đảm tiến lên!". Trong đó trổi là Xô Viết - Nghệ Tĩnh năm 1930, sau đó là khởi nghĩa Nam Kỳ, khởi nghĩa Bắc Sơn. 1975, tr. Hội nghị T. Sự nghiệp phóng thích dân tộc không hoàn tất thì muôn đời giai cấp cũng không được phóng thích.
Hội nghị xác định kẻ thù chính, cụ thể trước mắt và độc nhất của nhân dân Đông Dương là phát-xít Nhật, thay khẩu hiệu "Đánh đuổi phát-xít Pháp - Nhật" bằng khẩu hiệu "Đánh đuổi phát-xít Nhật"; chủ trương "phát động một cao trào kháng Nhật cứu nước làm tiền đề cho Tổng khởi nghĩa". Ư quán triệt sâu sắc quan điểm của đồng chí Nguyễn Ái Quốc phân tích mối quan hệ giữa giai cấp và dân tộc làm cơ sở phương pháp luận cho quyết định chiến lược, sách lược mới.
Nhưng thúc bách trước mắt là phải phóng thích dân tộc. Thì không thể đón bắt được thời cơ giành chiến thắng.
Theo ý thức đó, Hội nghị T. Cuộc Khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 đã đạt được mục đích giành chính quyền, mục đích trực tiếp của mọi cuộc cách mạng, vì nó là sự nghiệp của toàn dân đoàn kết, kiên quyết tranh đấu để tự phóng thích, do Đảng Cộng sản Đông Dương lãnh đạo". Nghị quyết Trung ương Đảng đi vào cuộc sống hợp với xu thế cơ hội cách mệnh, khơi dậy lòng yêu nước của quần chúng. Ở Cẩm Xuyên (Hà Tĩnh) quê tôi là một thí dụ, đã nhận được lệnh của Việt Minh Nam Hà (gồm các huyện phía nam tỉnh và thị xã) sau cuộc họp ngày 13-8-1945 phát động khởi nghĩa trong toàn huyện, trước hết là vùng huyện lỵ, với lực lượng nòng cột là thôn Gia Hội.
Và để kết luận, xin trích đánh giá về cách mệnh Tháng Tám cũng của đồng chí Trường-Chinh trong tác phẩm đã dẫn ở trên: "Một cuộc cách mạng của thời đại mới muốn chiến thắng phải thật sự là một cuộc cách mệnh của dân chúng dân chúng đông đảo, được chuẩn bị và lãnh đạo bởi một đảng tiền phong cách mạng. Họ cho rằng dân tộc ta không phải đấu tranh mấy, chẳng qua là "ăn may" mà vớ được chính quyền".
Khi sự nghiệp cách mạng, nền độc lập của giang san bị đe dọa, họ sẵn sàng hưởng ứng "Kêu gọi toàn dân kháng chiến" của Hồ chủ toạ, chiến đấu với quân thù xâm lược với khẩu hiệu "cảm tử cho đất nước quyết sinh".
Huống chi cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám còn phải đứng trước khó khăn khách quan cần vượt qua, như: Tổng khởi nghĩa thành công được vài ngày thì quân Pháp đã nấp sau lưng quân Anh, Ấn để "tiếp quản" Nam Bộ, rồi khởi động chiến tranh xâm lược vào ngày 23-9-1945.
Ngày 15, tổ chức một cuộc biểu tình thị oai, cùng lúc được thông tin Nhật đã dính Đồng minh; ngày 17, giành chính quyền ở huyện. Trong tác phẩm cách mệnh Tháng Tám viết trong dịp kỷ niệm một năm cách mạng Tháng Tám, đồng chí Trường-Chinh đã trực tiếp phê phán lối tiếp cận này: "bây giờ, một số người, hoặc chưa từng rỏ một giọt mồ hôi vì cách mệnh, hoặc đã và đang hành động phản quốc, chực phủ nhận giá trị của cách mệnh Tháng Tám Việt Nam.
Như vậy, khởi nghĩa được phát động khi Nhật chưa quy hàng Đồng minh, Trung ương đang họp Hội nghị toàn quốc và tiếp theo là Đại hội quốc dân do Tổng bộ Việt Minh triệu tập.
Dĩ nhiên, thực lực cách mạng không phải có được trong càng ngày càng, ngày hai, mà đã tạo lập trong quá trình chiến đấu lâu dài, gian khổ đầy hy sinh của toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng. Ngay từ Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản, tháng 2-1930, trong Cương lĩnh đầu tiên của Đảng ta, Chánh cương vắn tắt đã chỉ rõ: "Chủ trương làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ công cách mệnh để đi tới xã hội cộng sản".
Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta. Chỉ với các nét lớn này, chúng ta đã thấy nếu đứng ngoài cuộc mà thiếu thái độ khách quan, lại thiếu thiện chí sẽ khó có thể nhận thức được giá trị lịch sử vĩ đại của cách mệnh Tháng Tám.
Đó là sự thực không chỉ ở quê tôi, mà ở hầu như mọi địa phương trên cả nước. Thực lực cách mạng ở thời điểm này như chúng ta đã biết, là khối đại kết đoàn toàn dân, căm thù chế độ thực dân, phát-xít, sẵn sàng xông tới trong trận quyết chiến chiến lược. Ư 8 đã điều chỉnh chiến lược, sách lược cách mệnh trên cơ sở vận dụng phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê-nin, đã quyết định tiếp chủ trương của Hội nghị T.
Hiệu quả to lớn của các Nghị quyết trên đây của Đảng là với Việt Minh bao gồm các tổ chức các đoàn thể nhân dân, đã mở mang chiến trận dân tộc hợp nhất, liên hiệp hết thảy các giới đồng bào yêu nước, không phân biệt giai cấp, tôn giáo, thiên hướng chính trị, từ thành thị đến nông thôn, vùng sâu, vùng xa trong mưu cầu phóng thích dân tộc (trong đó ở các cấp và các địa phương đã tụ họp cả các nhân sĩ, viên chức, bộ đội có ý thức yêu nước vào Việt Minh, tạo thêm thuận lợi cho giành chính quyền) dẫn đến cao trào cách mạng của quần chúng.
Theo tư tưởng của Người thì cách mạng Việt Nam "không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản".
