Với các nước, đây là thời đoạn cần tận dụng lợi thế nguồn lực lao động để thúc đẩy kinh tế phát triển nhanh, song song dần chuyển sang giai đoạn giảm thiểu sự lệ thuộc vào lực lượng dân số trẻ. Nếu không, tổ quốc rất dễ rơi vào cảnh ngộ “chưa giàu đã già”. Thành thử, đề xuất của ILO về việc kéo dài độ tuổi cần lao thêm 5 năm cũng chỉ giải quyết được một phần thách thức về nguy cơ thâm hụt, kiệt quỹ bảo hiểm hưu trí.
Thành thử, thách thức trong những thập niên tiếp theo không chỉ gánh nặng phúc lợi từng lớp mà còn là hạn chế về khả năng phát triển kinh tế. Theo Giáo sư Trần Văn Thọ, thông thường sự thay đổi dân số của một nước có bốn giai đoạn. Theo các số liệu trên, thời kỳ cơ cấu dân số vàng còn lại của Việt Nam đang rất ngắn ngủi.
Tại một hội nghị ở Singapore vào giữa tháng 8 vừa qua, Giáo sư Trần Văn Thọ, Đại học Waseda (Tokyo) đã vắng đề tài "canh tân trước nguy cơ chưa giàu đã già: Vượt lên sự nghiệt ngã của thời kì nhìn từ cơ cấu dân số”. GS Trần Văn Thọ cũng trích dự báo của LHQ và tính dân số VN đạt đỉnh cao khoảng 105 triệu vào năm 2040, tỷ lệ dân số trong độ tuổi lao động bắt đầu tăng vào khoảng năm 1970 (độ 51%), đạt đỉnh cao (71%) khoảng 2015-2020.
Do đó, theo ông, tuổi dân số vàng của VN là từ khoảng năm 1970 đến 2020 (50 năm). Thậm chí, theo ILO, thời đoạn từ năm 2020 - 2050, Việt Nam nằm trong nhóm các nước có độ tuổi làng nhàng của dân số tăng nhanh nhất châu Á. Mặt khác, việc thúc đẩy kinh tế phát triển còn nhằm tạo ra thặng dư, đảm bảo cho các chính sách an sinh từng lớp cho thời đoạn chịu áp lực về dân số già.
Đây là giai đoạn lý tưởng để kinh tế phát triển, còn được gọi đó là “cơ cấu dân số vàng”. Trong đó, giai đoạn thứ 3 có tỷ lệ người trong độ tuổi cần lao (15-65 tuổi) rất cao, còn tỷ lệ số người sống phụ thuộc thấp vì tỷ lệ dân số trẻ (0-14 tuổi) thấp, và tỷ lệ của người già (trên 65 tuổi) cũng chưa cao.
Ngoài ra, tỷ lệ của dân số sống phụ thuộc trên dân số lao động bắt đầu giảm cũng từ khoảng năm 1970 và đến điểm đáy trong khoảng 2015 - 2020, từ khoảng năm 2020 thì tăng trở lại. Ngô Minh Trí. Vì vậy, trong khoảng thời kì ngắn ngủi còn lại, Việt Nam phải mau chóng cách tân toàn diện, gấp rút hiện đại hóa nền kinh tế, phát triển công nghệ để giảm thiểu sự phụ thuộc vào nguồn cần lao trẻ để hạn chế phần nào hệ lụy “chưa giàu đã già”.
Trong khi đó, Việt Nam chỉ mới vượt ngưỡng thu nhập nhàng nhàng và nền kinh tế bị cho là vẫn lệ thuộc nhiều vào ưu thế nguồn lực cần lao trẻ.
