Trong nhiều vụ việc, đáng ra có thể giải quyết một cách đơn giản, hợp lý, hợp tình thì chính hiệu ứng đám đông đã đẩy sự việc giải quyết theo hướng khác và tính chất trở nên nghiêm trọng. Trong những cảnh huống cụ thể, hành vi của cá nhân chủ nghĩa được thực hiện theo cách nào, phụ thuộc rất nhiều vào định hướng giá trị sống của họ. Từ cách hành xử như vậy, không ít người dân lương thiện đã tự đưa mình vào vòng lao lý.
Chính sự thiếu ý thức nghĩa vụ ở độ tuổi này cũng là một tác nhân dẫn đến hành động “tự xử”. /. “Tự xử” là có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự Những hành vi "tự xử" dù bắt nguồn từ nguyên cớ nào thì cũng có dấu hiệu vi phạm luật pháp hình sự và đương nhiên phải bị xử lý nghiêm minh theo tội danh tương ứng quy định trong Bộ luật Hình sự.
Tác động của môi trường xã hội Bất kỳ hành vi nào của cá nhân cũng chịu tác động của môi trường bên ngoài và diễn biến tâm lý bên trong.
Việc “tự xử” để lại hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, ảnh hưởng rất lớn đến an ninh, thứ tự và đời sống tầng lớp. “ Lỗ hổng” kỹ năng sống Có ý kiến cho rằng, sự gia tăng tù đọng lên đường từ việc tự giải quyết các mâu thuẫn trong xã hội mà không cần quan tâm đến các quy định pháp luật.
Những tác động từ môi trường bên ngoài rất đa dạng. Từ bối cảnh chung của từng lớp với những hiện tượng đa dạng, khác nhau của hành vi tiêu cực. Chả hạn, có trường hợp hai thanh niên va xe trên đường, thay vì hành động có lý như một lời xin lỗi nhẹ nhàng, thì họ đã “tự xử” như chửi tục, thậm chí dùng dao, mã tấu để hành hung nhau. Nhìn từ giác độ pháp lý, cần mổ xẻ những duyên cớ, điều kiện dẫn đến hành động “tự xử” nhằm tìm giải pháp hữu hiệu kìm giữ và tiến tới loại bỏ.
Chả hạn việc tụ tập hò la, đập phá gây mất trật tự có dấu hiệu của tội “gây rối trật tự công cộng"; việc nhiều người vào hùa đánh đòn hội đồng gây thương tích cho người khác có thể bị truy cứu nghĩa vụ hình sự về tội “cố ý gây thương tích"; hành vi ngăn cản, chống đối lực lượng Công an đang làm nhiệm vụ có dấu hiệu phạm tội “chống người thi hành công vụ"… Để hành động “tự xử” không còn nhịp tái diễn, điều cần thiết là chúng ta phảiquan tâm đến việc giáo dục, tuyên truyền trong dân chúng các quy định của luật pháp điều chỉnh các hành vi xử sự rất đời thường của người dân trong các quan hệ tầng lớp.
Đích của công cuộc cách tân tư pháp và hành chính của nước ta là hướng đến từng lớp dân chủ, văn minh, trong đó chính quyền phải là chỗ dựa tin tưởng của người dân, điều này cũng sẽ giúp loại trừ hành động “tự xử” trong đời sống tầng lớp. Đáng lo ngại là tình trạng hành xử theo kiểu “hiệu ứng đám đông”, chưa hiểu tình đầu câu chuyện đã “cổ vũ” cho việc gây rối, hành hung người khác.
Nếu trước khi thực hiện hành vi, các em có kỹ năng tự kềm chế, có khả năng tự suy xét tình huống với hậu quả của hành vi đối với bản thân, gia đình và xã hội thì chưa chắc những vụ việc đau lòng đã xảy ra.
Chúng ta phải thấy rằng, nền kinh tế thị trường không trực tiếp tạo ra tù, mà chính những người sống trong môi trường đó, khi không được đoàn luyện, trau dồi kiến thức để có những kỹ năng ứng phó hiệu quả với những cảnh huống phức tạp, đặc biệt là trong các trường hợp bị ức chế, bít tất tay thì dễ nảy sinh hành vi phạm tội.
Thế nhưng, cách xử sự của một số công chức đôi khi lại lạt lẽo trước ích lợi của người dân, xa lánh dân cũng là một trong những duyên cớ dẫn đến hành động “tự xử” trong dân. Xét về mặt từng lớp ở góc cạnh văn hóa ứng xử, đạo đức công chức hay trách nhiệm công vụ thì trong mọi trường hợp tiếp dân, cán bộ công chức phải đặt mình vào vị trí người dân để coi xét, giải quyết thấu.
Báo Điện tử Chính phủ giới thiệu ý kiến “mổ xẻ” vấn đề này của Luật sư Nguyễn Văn Chiến, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn trạng sư Việt Nam. Vụ việc nổ súng ở hội sở cơ quan công quyền và nhiều vụ việc xảy ra gần đây còn có nguyên do sâu xa từ việc mất niềm tin vào chính quyền cơ sở hoặc bức xúc vì cách giải quyết không thỏa đáng, không thấu lý đạt tình của cán bộ thực thi công vụ… Đây cũng là hồi chuông cảnh báo về việc những cán bộ làm việc thiếu bổn phận, khiến cho người dân không chỉ mếch lòng tin mà còn có thể phản ứng cực đoan đến mức vi phạm luật pháp.
Khẩu hiệu: “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” tuồng như đã bị lãng quên trong số không ít cán bộ, công chức mà thay vào đó là thói quan lại, cửa quyền, hách dịch, hiện tượng bao che ở đâu đó vẫn còn có trong những cán bộ công chức, đảng viên làm cho người dân từ chỗ bức xúc đến mất niềm tin, mất phương hướng… Có thể nói đây là “khoảng trống” mà sự cực đoan, hành động mù quáng và bạo lực dễ bề xâm nhập để rồi bộc phát, lấn lướt lý trí dẫn đến hậu quả không lường trước được.
Có những vụ nữ sinh đánh nhau, “tự xử” bằng cách làm nhục người khác rồi dùng điện thoại quay các hình ảnh đó và tung lên mạng từng lớp… Không ít ý kiến khi trao đổi về một vụ việc nghiêm trọng do thanh thiếu niên gây ra thường có khuynh hướng nhấn mạnh trách nhiệm của từng lớp, gia đình, mà ít đề cập đến bổn phận của các em với tư cách là chủ thể của các mối quan hệ từng lớp.
Phần lớn những người gây ra hành động “tự xử” ở độ tuổi thanh, thiếu niên. Nếu người dân hiểu biết luật pháp và tin cẩn vào luật pháp thì đối tượng trộm chó bị bắt sẽ được áp điệu đến Cơ quan Công an. Cách hi vọng như vậy dễ dẫn đến sự hài lòng ở chừng độ nào đó những hiện tượng thụ động trong từng lớp, do ảnh hưởng “mặt trái của kinh tế thị trường”.
Xét về mặt tâm lý, dễ nhận thấy “lỗ hổng” kỹ năng sống ở người phạm tội là do thiếu tự tín, khả năng kềm chế, tự chủ kém, trong khi về xúc cảm thường có cường độ mạnh, nhưng dễ đổi thay, tính hay phô trương, bốc đồng trổi trong khi nhu cầu nhận thức nghèo nàn. Bên cạnh đó, việc xây dựng, kiến lập hình ảnh đẹp, việc làm tốt của cán bộ chính quyền, đảng viên trong lòng dân là nhiệm vụ cực kỳ quan trọng trong thời đoạn giờ.
Tăng cường vai trò và trách nhiệm của Hội đồng Phổ biến, giáo dục luật pháp các cấp để nâng cao ý thức công vụ của cán bộ thực thi luật pháp các ngành, các cấp và tinh thần chấp hành luật pháp của công dân, nhất là xã hội thanh, thiếu niên để họ có cách ứng xử hiệp pháp luật… Cán bộ lãnh đạo, đội viên lực lượng vũ trang, bảo vệ luật pháp cần phải nâng cao kỹ năng, nghiệp vụ, kiểu mẫu trong hành động và lối sống, chuyên nghiệp trong công việc sẽ làm cho dân tin cậy vào cán bộ và pháp luật.
Công chức đầu tiên phải có thái độ tận tình, lắng tai và chia sẻ với người dân và chịu nghĩa vụ ở cách giải quyết của mình, từ đó để có thái độ ăn nhập xử lý trước mọi tình huống nảy sinh. Cách tiếp cận này nhiều khi đã vô tình ảnh hưởng không mong muốn đến việc hình thành nhân cách với ý thức nghĩa vụ của thế hệ trẻ trước hành vi, hành động của bản thân với cha, mẹ, người nhà và cộng đồng tầng lớp.
Nhiều vụ đã gây án mạng.
