Lũ ếch không chịu, cứ nề mãi nên ông trời bèn vứt xuống một khúc gỗ và bảo đó là vua ếch
Câu chuyện “Vua ếch” Cố nhà văn Thy Ngọc, một trong những nhà văn Việt Nam hiếm hoi dành cả đời sáng tác cho thiếu nhi từng kể một câu chuyện như sau.
Đơn cử như cuộc bàn cãi về cái kết trong truyện Tấm Cám, đến tận giờ việc làm mắm ở cuối truyện vẫn còn là một câu hỏi, việc đó là tàn nhẫn năng một cái kết hiệp với tác phẩm? Cái kết đó có lợi hay hại cho thiếu nhi, nếu hại thì bao lăm năm nay, bao thế hệ đã học qua mà ảnh hưởng xấu đâu xuất hiện, còn nếu bảo bỏ đi có lợi thì lợi như thế nào? ắt những điều đó còn chưa được các nhà học thuật giải quyết thì các nhà quản lý biết dựa vào đâu để quản lý, điều chỉnh? Chuyện của phụ huynh Một bài giảng cho trẻ em về truyện nhọ nhem (Cinderella) tại Mỹ được dịch ra tiếng Việt và để lại nhiều ấn tượng với người đọc trong nước về cách đọc và hiểu truyện thiếu nhi.
Lũ ếch lại quay qua xin ông trời cho chúng một vị vua chim để dạy chúng hát. Nhà văn Thy Ngọc kể lại, đọc xong truyện, ông tê tái và không thể tin nổi vào những dòng chữ mà mình vừa đọc.
Hẳn nhiên, chúng ta không biết điều này có đúng với thâm ý của nhà văn hay không nhưng chí ít đó là một câu đáp phù hợp với lứa tuổi nhi đồng.
Nhưng không phải bậc phụ huynh nào cũng có thể biết điều đó cũng như rất nhiều điều khác trong các tác phẩm cho thiếu nhi. Rồi chuyện tại sao Thánh Gióng đánh thắng giặc lại bay lên trời, không ở lại với mẹ, rồi vì sao đôi giày của nàng nhọ nhem vẫn còn trong khi xe ngựa, xống áo lại biến mất, rồi vì sao vua lại không thể phân biệt Tấm và Cám dù đây không phải chị em sinh đôi… Đọc sách là một nhu cầu của thiếu nhi.
Ông liền trao con cò cho lũ ếch ương bướng. Ở chi tiết chiếc giày của nhọ nhem, sau khi các em chỉ ra điểm mâu thuẫn, xuân đường mới kết lại: “Các em thấy đấy, ngay cả nhà văn vĩ đại (nhà văn Pháp Charles Perrault) mà cũng có lúc sai sót đấy chứ. Chả hạn như hình ảnh bà dì ghẻ luôn được dạy là xấu xa độc ác, thì ở đây giáo viên hỏi: “Nếu em là bà mẹ ghẻ kia thì em có tìm cách cản ngăn Lọ Lem đi dự vũ hội của hoàng tử hay không? Các em phải đáp hoàn toàn thật lòng đấy”, học sinh đáp: “Nếu là bà dì ghẻ ấy, có lẽ em cũng sẽ cản ngăn nhọ nhem đi dự vũ hội”, thầy: “vì sao thế?”.
Vào một ngày hè, ông tình cờ đọc cuốn truyện tranh của con có đầu đề Vua ếch, nội dung đại khái như sau: Trong một cái ao nhỏ có một đàn ếch, một ngày nọ chúng mong muốn có thể hát hay như chim, côn trùng.
Thành thử sai chẳng có gì đáng sợ cả. Ông trời lại khuyên nhưng chúng vẫn không chịu. Thầy có thể đoan là nếu sau này có ai trong số các em muốn trở thành nhà văn thì khăng khăng em đó sẽ có tác phẩm hay hơn tác giả của câu chuyện Cô bé nhọ nhem! Các em có tin như thế không?”.
Ở đây, xuất hiện vai trò của các đơn vị xuất bản. Thế nhưng, các vấn đề như nêu trên thì các nhà quản lý đành khoanh tay, đơn giản vì đó không hẳn là sai phạm mà là một vấn đề khác, vấn đề liên tưởng đến quan điểm học thuật, giáo dục. Phụ huynh có nickname Socolar kể khi chị đọc cho con chuyện Sơn Tinh- Thủy tinh, đến đoạn Sơn Tinh chiến thắng, đứa bé con chị năm nay vừa tròn 5 tuổi bĩu môi bảo “Sơn Tinh chơi xấu, gian lận, khổ thân chú Thủy Tinh”.
Thầy giáo kết luận: “Đúng. Nhà quản lý khoanh tay Vừa qua, người ta nhắc nhiều đến việc chấn chỉnh công tác xuất bản sách cho thiếu nhi sau hàng loạt sai phạm trong lĩnh vực này. Thế nhưng, những sai phạm đó đều khá cụ thể và dễ nhận thấy như vụ bài toán cắt ngón tay gây xốn xang dư luận, hoặc vụ giao công thắng lợi Bạch Đằng năm 938 của Ngô Quyền cho Lý Thường Kiệt, hoặc các lỗi chính tả, lỗi về hình ảnh… Với những sai phạm đó, việc giám định, xử lý tương đối đơn giản vì nguyên tố sai phạm khá rõ ràng.
Lũ ếch vui và nhảy tới, nhưng chưa kịp nói gì thì từng con ếch bị chiếc mỏ dài của con cò nuốt vào bụng.
Thật ra họ chỉ không tốt với người khác thôi, chứ lại rất tốt với con mình. Vấn đề là sự dị biệt văn hóa, ở Việt Nam, nụ hôn là diễn đạt của ái tình nam nữ nhưng ở các nước châu Âu, nụ hôn nhiều khi chỉ là xã giao, biểu thị sự quý trọng… Ở đây, hoàng tử diễn đạt sự thương tiếc một cô gái xinh đẹp sớm bạc mệnh nên đặt một nụ hôn lên trán nàng, chỉ có thế thôi”.
TƯỜNG VY. Chúng ta thường cho rằng các bà mẹ ghẻ hình như đều chẳng phải là người tốt.
Chúng cầu trời và ông trời xuất hiện liền khuyên lũ ếch không nên thay đổi, cứ sống thế này sẽ hạnh phúc hơn. Lũ ếch bèn cầu xin vị vua dạy chúng hát, dĩ nhiên là vua ếch không có phản ứng gì. “Vì. Vì em yêu con gái mình hơn, em muốn con mình trở thành hoàng hậu”. Ở đây, người ta có thể thấy những câu hỏi con trẻ làm người lớn giật thột.
Thay vì chỉ cần dịch, vẽ tranh minh họa rồi tung ra thị trường để các em thiếu nhi, các bậc phụ huynh muốn hiểu sao thì hiểu thì lẽ ra người làm sách nên có thêm phần hướng dẫn, hỗ trợ phụ huynh để phụ huynh giúp các em thiếu nhi hiểu được giá trị tích cực thật sự mà các câu truyện thiếu nhi mang lại cho các em. Có lẽ nào người ta có thể viết ra những câu chuyện như thế cho con trẻ đọc? Có gì sai khi lũ ếch muốn hát bài hát hay của riêng mình? có lẽ nào chúng không có quyền mong ước? đời nào một ước mong chính đáng ấy mà chúng phải trả giá bằng chính tính mạng của mình? Trên các diễn đàn dành cho các bậc phụ huynh như lamchame, webtretho… luôn có một phần dành cho việc tư vấn phụ huynh cách trả lời những câu hỏi của trẻ mỏ, đặc biệt là những câu hỏi về các câu chuyện cổ tích.
Với câu hỏi về chuyện hoàng tử hôn Bạch Tuyết, một vị phụ huynh đã trả lời: “Tôi sống ở nước ngoài và trẻ nít ở đây sẽ không hỏi câu đó. Sau đó ông trời biến mất. Hỏi lại thì bé bảo Sơn Tinh giả tiếng gà gáy là ăn gian rồi còn gì và chẳng phải mẹ dạy ăn gian là xấu đó sao! Một phụ huynh khác có nick là BeSaoMai thì kể con chị nghe đọc truyện Bạch Tuyết và bảy chú lùn, đến đoạn hoàng tử hôn công chúa, con bé hỏi “Hoàng tử sao lại hôn người chết, hoàng tử có quen Bạch Tuyết đâu ạ!”.
Các em hiểu chưa? Họ không phải là người xấu đâu, chỉ có điều họ chưa thể yêu con người khác như con mình mà thôi”.
